Sep 172019
 

Yma, mae Mike Fealey, Pennaeth Diogelwch Cleifion 1,000 o Fywydau, yn rhannu ei safbwyntiau ar ddefnydd y geiriau “Diogelwch Cleifion”.

Yn aml, caiff defnydd y term “claf” ei gwestiynu gan rai o feysydd gofal iechyd. Ym maes mamolaeth, cyfeirir at ‘famau beichiog’ yn hytrach na chleifion; tra bod rhai meysydd iechyd meddwl ac anableddau dysgu’n cyfeirio at ‘ddefnyddwyr gwasanaeth’. Cyn bo hir, bydd gwasanaeth 1,000 o Fywydau yn trawsnewid i Gwelliant Cymru, a bydd ein cylch gorchwyl yn ehangu i gynnwys gofal cymdeithasol lle nad oes gan ‘ddiogelwch cleifion’ lawer, os unrhyw, ystyr o gwbl. Dyma gwestiwn eofn i Bennaeth Diogelwch Cleifion ei ofyn, ond a yw’n bosibl dadlau bod yr amser wedi dod i newid y ffocws o ‘ddiogelwch cleifion’ i ‘ddiogelwch’ neu ‘ddiwylliant diogelwch’?

Ysgrifennodd Liam Donaldson yn rhagair Canllaw Swyddogion Diogelwch Cleifion IHI (2009) “na ddylai diogelwch cleifion fod yn faes ar wahân, yn hytrach dylai fod yn rhan annatod o faes a diwydiant gofal iechyd”1.

Mae mwy o ffocws wedi bod ar Ddiogelwch Cleifion yn y DU ers lansiad yr Asiantaeth Diogelwch Cleifion Cenedlaethol (NPSA) yn 2001. Ar y pryd, amcangyfrifwyd bod 840,000 o ddigwyddiadau a chamgymeriadau yn digwydd yn y GIG bob blwyddyn.

Y syniad tu ôl i NPSA oedd creu system ddysgu sy’n defnyddio offer a ddatblygwyd mewn diwydiannau eraill lle mae diogelwch yn hollbwysig, e.e. y diwydiant awyrennau, niwclear, rheilffyrdd ac ati, er mwyn gwella diogelwch sefydliadol a lleihau niwed osgoadwy. Mae’r offer hyn wedi bod yn llwyddiannus o ran creu a chynnal diwydiant ‘diogelwch’ yn y diwydiannau lle cânt eu defnyddio, ac maen nhw wedi cael cryn lwyddiant ar draws y GIG ers 2001.

Hyrwyddwyd yr agenda diogelwch cleifion ymhellach yng Nghymru gyda lansiad ymgyrch 1,000 o Fywydau yn 2008. Roedd yr ymgyrch yn seiliedig ar ymgyrch ‘Saving 100,000 Lives’ yn America, a hyrwyddodd defnydd a monitro ‘sypiau gofal’ seiliedig ar dystiolaeth er mwyn lleihau niwed osgoadwy mewn nifer o feysydd penodol, ac mewn ysbytai yn gyffredinol. Roedd y rhain yn cynnwys Niwmonia Cysylltiedig ag Awyrydd, Thrombosis a Ddaliwyd mewn Ysbytai, Toriadau Cesaraidd Is ac eraill.

Defnyddiwyd y term ‘diwylliant diogelwch’ am y tro cyntaf yn dilyn adroddiad cychwynnol yr Asiantaeth Ynni Atomig ar drychineb Chernobyl (IAEA, 1986). Er y bu llawer o astudiaethau, cyhoeddiadau, erthyglau ac adroddiadau yn ymwneud â diwylliant diogelwch dros y blynyddoedd, nid oes diffiniad cytûn yn bodoli hyd heddiw. Mae rhai o’r diffiniadau yn cynnwys2:

  • ‘Y ffordd y caiff pethau eu gwneud yn y fan hyn’ (Cydffederasiwn Diwydiant Prydain (CBI) 1990);
  • ‘Set o agweddau, credoau neu arferion’ (Turner, 1989);
  • ‘System adeiledig o ystyr (neu gyd-ddealltwriaeth) ar gyfer deall peryglon y byd’ (Pidgeon, 1998);
  • ‘Egwyddor diogelwch’ (Wert, 1986).

Yn fy marn i, mae rheswm arall pam y dylwn ni ddechrau canolbwyntio mwy ar ‘ddiwylliant diogelwch’. Yn bwrpasol, rhaid i ni gynnwys y staff sy’n gweithio yn y meysydd hynny, yn ogystal â’r perthnasau a’r contractwyr sydd hefyd yn gallu rhyngweithio â’r system: Fel arfer, nid yw ffigyrau niwed gofal iechyd yn cynnwys y gweithlu! Yn ogystal â’r anafiadau corfforol posibl y gall y gweithlu eu dioddef, yn aml caiff unigolion eu heffeithio’n negyddol o fod yn rhan o ‘niwed’ y claf. Gall y niwed seicolegol hwn arwain at arwahanu, iselder, hunan-niweidio a hyd yn oed hunanladdiad mewn achosion eithafol.

Yr unig ffordd o sicrhau nad yw “cleifion” a’r gweithlu’n cael eu niweidio yw trwy ddiwylliant diogelwch cadarn a system ddysgu sefydliadol wedi’i hymgorffori’n llawn.

Felly, fel rhan o feddylfryd newydd Gwelliant Cymru, byddwn yn dychwelyd at bwysleisio’r chwe Pharth Ansawdd Gofal Iechyd, yn unol â disgrifiadau’r Sefydliad Meddygaeth ym 19993. Maent yn datgan bod rhaid i unrhyw system ansawdd neu welliant fod yn Ddiogel, Amserol, Effeithiol, Effeithlon, Cyfiawn ac yn Canolbwyntio ar Unigolion, gyda ‘Diogelwch’ bob amser yn cael ei ddangos fel Egwyddor rhif 1!

Does dim amheuaeth bod creu diwylliant diogelwch yn dechrau ar y brig. Rhaid i’r Bwrdd a’r Uwch Dîm fod yn gyfrifol am osod y weledigaeth a’r cyfeiriad ar gyfer y sefydliad, a dyma faes arall y byddwn yn ei gefnogi, mewn cydweithrediad â’n rhanddeiliaid. Mae’n amser cyffrous i 1,000 o Fywydau / Gwelliant Cymru, ac rydym yn cydnabod bod rhaid i ni addasu ein dulliau er mwyn sicrhau ein bod yn berthnasol i bawb rydym yn gweithio â nhw.

Felly, a ddylwn waredu’r geiriau ‘diogelwch cleifion’? Rwy’n dechrau credu mai dyna’r peth cywir i’w wneud.

Beth amdanoch chi?

1Institute of Healthcare Improvement: The Essential Guide for Patient Safety Officers: Leonard M, Frankel A, Federico F, Frush K, Haraden C (editors). Chicago: Joint Commission Resources with the Institute for Healthcare Improvement; 2009)

2http://safetyculturetoolkit.rssb.co.uk/safety-culture-information/what-is-safety-culture.aspx accessed August 2019

3Institute of Medicine (IOM). Crossing the Quality Chasm: A New Health System for the 21st Century. Washington, D.C: National Academy Press; 2001

Mae mwy o wybodaeth am drawsnewidiad 1,000 o Fywydau i Gwelliant Cymru ar gael fan hyn.

 Leave a Reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

(required)

(required)


Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /homepages/13/d37393213/htdocs/1000livesplus/wp-content/plugins/kebo-twitter-feed/inc/get_tweets.php on line 257